विमल—विवेक
Vimal—Vivek
86
विमल—विवेक — Lyrics
सुगुणा साधजी, वर समता वसावो रे । कर करणी कर्म काट नै, अमरापुर जावो रे ।।
विमल विवेक विचार नैं रे, आतम वश कर आप । मन संकोचे मांहिलो रे, तो मिटै कर्मी नीं ताप ।। सखर गुण सागरु उर संवेग धरिये रे ।।
सुगुण सुज्ञानी मानवी रे, पण्डित जे बुधवान । इन्द्रयां दमै आतम वश करै रे, विवेक दीप घट आण ।।
पूरब कर्म बांध्या तिके रे, उदै आवे किण बेर । सम परिणाम भोगवी रे, लीजै चित नैं घेर ।।
ए देही मुझ काच—सी रे, जिम पींपल नों पान । डाभ अणीं जल बिन्दुवो रे, जिम कुंजर नों कान ।।
ऊपर दीसै ओपती रे, सुन्दर तन सिणगार । अन्तर अशुचि थकी भली रे, मूरख मत कर प्यार ।।
रोगादि तन आवियां रे, समभावै सही शूर । जिनकल्पी गजसुकुमाल नै रे, कीजै याद जरूर ।।
शालिभद्र धन्नो मुनि रे, चक्री सनतकुमार । चौबीसमां जिन आदि दे रे, कहितां किम लहूं पार ।।
बां कष्ट सह्या उज्ज्वल मनैं रे, तो म्हारी सी—बात । ॐ राग—द्वेष वश मानवी रे, पापे पिंड भरात ।।
दश लाख जोधा जीत नैं रे, शूर कहावे जेह । एक आतम जीते आपरी रे, ते अधिको गुण गेह ।।
काम कटुक किम्पाक—सा रे, शिव—सुख नां अरि जेह । हेतु नरक—निगोद ना रे, मत कर तिण स्यूं नेह ।।
भोग भयंकर जिन कह्या रे, जेहवा जाणै फणिन्द । विपद क्लेश नां दायका रे, तजिये तेह मुणिन्द ।।
तीव्र मोह उदै आवियां रे, वश करवानां उपाय । उभय कह्या जिनरायजी रे, अहो—निशि याद अणाय ।।
उपवास बेलादि तप करै रे, भूख—तृषा सी—ताप । तन श्रृंगार निवारतां रे, कष्ट कटै बहु आप ।।
बाह्य एह उपाय छै रे, भीतर मन संतोष । क्रोध चोकड़ी नै दमै रे, टालै आतम दोष ।।
भावे बहुविध भावना रे, ध्यान धरै दिन रैन । मद आठूंई मार नै रे, खपावै कर्म री श्रेण ।।
विविध वैराग्य नीं वारता रे, हिये बसावे एम । धिक्कार मन चंचल भणी रे, आतम—वश करूं केम ।
तीव्र मोहणी कर्म नीं रे, मोटी है मतवाल । दुर्गति जातां जीव रै रे, बधै बहु जंजाल ।।
सूक्ष्म बुध स्यूं पेखिए रे, शब्द-रूप-रस-गंध-फास । ए सर्व बन्धक पांच छै रे, मत कर तेहनी आश ।।
मनोगम पांचूं देखनै रे, दिल आणै बहु राग । द्वेष धरै भूण्डा मझै रे, तो लागै कर्मी नों दाग ।।
आपो परवश जेहवो रे, कदेय न करणो काम । मन समझावै मांहिलो रे, ते चतुराई ताम ।।
मन नी लहर मिटायवा रे, एहिज करै अभ्यास । विमल विवेक विचार नैं रे, तुरत टूटै मोह पास ।।
सोवत बैठत ऊठतां रे, सम परिणामां रहन्त । मानसिक दुख मेटिया रे, ते मोटा मतिमन्त ।
पुद्गल सुख छै कारमा रे, तेहनैं जाणे असार । सुगन्ध—दुर्गन्ध जिन कह्या रे, दुर्गन्ध—सुगन्ध धार ।।
चिन्ता रूंख प्रमाद छै रे, ते कापण नै कुहाड़ । ध्यान—सज्झाय सिद्धान्त थी रे, मूल थी न्हाखै उपाड़ ।।
को करै प्रशंसा तोहरी रे, मन आणी मत रीझ । निन्दा शब्द सुणी करी रे, तिण ऊपर मत खीझ ।।
औगुण देखी पारका रे, क्रोध करी मत खीज । अवर तणां सुख देख नै रे, डीलां स्यूं मत छीज ।।
स्वर्ग तणां सुख कारमा रे, पाम्या बहुली बार । रुलियो नरक—तिर्यंच में रे, सही घणेरी मार ।।
लघुता पद बहु पावियो रे, पायो पद नरेश । एहवो तत्त्व विचार नै रे, स्यूं अहंकार करेस ।।
जनम—मरण री वेदना रे, गर्भ—वेदन असमान । अशुचि—भखी दिन काढ़िया रे, कांय करे तोफान ।।
ए मारग पायो जिन तणो रे, श्रद्धा आई हाथ । सफल जमारो छै सही रे, ए पाया गणनाथ ।।
ए मारग साचो अर्छ रे, श्रेष्ठ अने परधान । उत्तम दायक मोक्ष नों रे, कलंक रहित अमाम ।।
निःशल्य अने निरलोभता रे, कर्म खपावण हार । मारग जावा मोक्ष नों रे, एहिज छै आधार ।।
सन्देह रहित निश्छल अछै रे, सर्व दुःख भांजण भूर । ए मारग स्थित मानवी रे, सिझस्ये अरि नैं चूर ।।
लोकालोक विलोकस्ये रे, कलह दावानल छोड़ । अनन्त करस्ये सर्व दुःख तणो रे, ए मारग सिर मोड़ ।।
एहवो शासण पावियो रे, ए पाया गणिराज । भव सागर में डूबतां रे, मिलिया तारण ज्याज ।।
शरण आया जे मानवी रे, लहस्ये सुख अपार । हिवड़ा पंचम काल में रे, आप तणो आधार ।।
जिन नहीं जिन सारखा रे, जाहिर तेज दिनन्द । शरणै आयो आपरै रे, ए मुझ हुवो आनन्द ।।
भिक्षु—भारीमाल—ऋषिरायजी रे, जयगणी चौथे पाट । तास प्रसादे छै मुझे रे, नित नवला गहघाट ।।
उगणीसै बाईस में रे, श्रावण सुद दूज कहीस । ‘सरूपशशि’ प्रसाद थी रे, लाडणू विश्वावीस ।।
Roman Transliteration
suguna sadhji, var samta vasavo re . kar karni Karm kat nai, amarapur javo re ..
vimal vivek vichar nain re, atam vash kar ap . man sankoche manhilo re, to mitai karmi nin tap .. sakhar gun sagru ur sanveg dhariye re ..
sugun sujnani manvi re, pandit je budhvan . indrayan damai atam vash karai re, vivek dip ghat an ..
purab Karm bandhya tike re, udai ave kin ber . sam parinam bhogvi re, lijai chit nain gher ..
e dehi mujh kach—si re, jim pimpal non pan . dabh anin jal binduvo re, jim kunjar non kan ..
upar disai opati re, sundar tan singar . antar ashuchi thaki bhali re, murakh mat kar pyar ..
rogadi tan aviyan re, sambhavai sahi shur . jinakalpi gajsukumal nai re, kijai yad jarur ..
shalibhadra dhanno Muni re, chakri sanatkumar . chaubisman Jin adi de re, kahitan kim lahun par ..
ban kashta sahya ujjval manain re, to mhari si—bat . Om rag—dvesh vash manvi re, pape pind bharat ..
dash lakh jodha jit nain re, shur kahave jeh . ek atam jite apari re, te adhiko gun geh ..
kam katuk kimpak—sa re, shiv—sukh nan ari jeh . hetu narak—nigod na re, mat kar tin syun neh ..
bhog bhayankar Jin kahya re, jehva janai phaninda . vipad klesh nan dayka re, tajiye teh muninda ..
tivra moh udai aviyan re, vash karvanan upay . ubhay kahya jinrayaji re, aho—nishi yad anay ..
upavas beladi tap karai re, bhukh—trisha si—tap . tan shrringar nivartan re, kashta katai bahu ap ..
bahya eh upay chhai re, bhitar man santosh . krodh chokdi nai damai re, talai atam dosh ..
bhave bahuvidh bhavna re, dhyan dharai din rain . mad athuni mar nai re, khapavai Karm ri shren ..
vividh vairagya nin varta re, hiye basave em . dhikkar man chanchal bhani re, atam—vash karun kem .
tivra mohni Karm nin re, moti hai matval . durgati jatan jiv rai re, badhai bahu janjal ..
sukshma budh syun pekhie re, shabda-rup-ras-gandh-phas . e sarva bandhak panch chhai re, mat kar tehni ash ..
manogam panchun dekhnai re, dil anai bahu rag . dvesh dharai bhunda majhai re, to lagai karmi non dag ..
apo paravash jehvo re, kadey n karno kam . man samjhavai manhilo re, te chaturai tam ..
man ni lahar mitayva re, ehij karai abhyas . vimal vivek vichar nain re, turat tutai moh pas ..
sovat baithat uthatan re, sam parinaman rahanta . mansik dukh metiya re, te mota matimanta .
pudgal sukh chhai karma re, tehnain jane asar . sugandha—durgandha Jin kahya re, durgandha—sugandha dhar ..
chinta runkh pramad chhai re, te kapan nai kuhad . dhyan—sajjhay siddhanta thi re, mul thi nhakhai upad ..
ko karai prashnsa tohri re, man ani mat rijh . ninda shabda suni kari re, tin upar mat khijh ..
augun dekhi parka re, krodh kari mat khij . avar tanan sukh dekh nai re, dilan syun mat chhij ..
svarga tanan sukh karma re, pamya bahuli bar . ruliyo narak—tiryanch men re, sahi ghaneri mar ..
laghuta pad bahu paviyo re, payo pad naresh . ehavo tattva vichar nai re, syun ahankar kares ..
janam—maran ri vedna re, garbha—vedan asaman . ashuchi—bhakhi din kadhiya re, kany kare tophan ..
e marag payo Jin tano re, shraddha ai hath . saphal jamaro chhai sahi re, e paya gannath ..
e marag sacho archha re, shreshtha ane pardhan . uttam dayak Moksha non re, kalank rahit amam ..
nihshalya ane nirlobhata re, Karm khapavan har . marag java Moksha non re, ehij chhai adhar ..
sandeh rahit nishchhal achhai re, sarva duhkh bhanjan bhur . e marag sthit manvi re, sijhasye ari nain chur ..
lokalok vilokasye re, kalah davanal chhod . ananta karasye sarva duhkh tano re, e marag sir mod ..
ehavo shasan paviyo re, e paya ganiraj . bhav sagar men dubtan re, miliya taran jyaj ..
sharan aya je manvi re, lahasye sukh apar . hivda pancham kal men re, ap tano adhar ..
Jin nahin Jin sarkha re, jahir tej dinanda . sharnai ayo aparai re, e mujh huvo ananda ..
Bhikshu—bharimal—rishirayji re, jayagni chauthe pat . tas prasade chhai mujhe re, nit navla gahghat ..
uganisai bais men re, shravan sud duj kahis . ‘sarupashshi’ prasad thi re, ladnu vishvavis ..