महारानी कमलावती
Maharani Kamlavati
1543
महारानी कमलावती — Lyrics
महारानी कमलावती
महलां में बैठी राणी कमलावती, झीणी तो उडै मार्ग खेह। जोवै तमाशो इक्षुकार नगर नो, कौतुक उपनो मन में एह। सांभल हे दासी! आज नगर में बहदो किम घणो।।१।।
का तो प्रधान सखी दण्डिया, का कोई लूंट्या राजा गांव का कोई गाड्यो धन नीसरयो, गाडा रह्या छै ठामो ठांव। सांभल हे दासी! आज नगर में बहदो किम छणो।।२।।
नां तो प्रधान बाईजी! दण्डिया, नां कोई राजा लूंट्या गांव। भग्गु पुरोहित धन तज नीसर्यो, राजारै धन लेवा रो चाव। सांभल हे राणी! हुक्म करो केई गाडा इहां धरां।।३।।
बेटा तो तिणरा संयम लियो, बर्ज्यो घणो ही पिता मात। ते पिण चारित्र लेवा ऊमह्या, भग्गु जशा तिण मोह ललचात। सांभल हे राणी! हुक्म करो केई गाडा इहां धरां।।४।।
इम सुण कमलावति राणी इम कहै, इहां तो कमी नहीं काय। साम्भलने राणी माथो धुणीयो, राजा री ममता नहीं ठाय। सांभल हे दासी! राजा नै ए बाता जुगती नहीं।।५।।
महलां सूं राणी कमलावती, आई छै राजा रे हजूर। वचन कहै राजाने आकरा, जाणै पौरुष चढ़ियो बोलै शूर। सांभल हो राजा! ब्राह्मण छोड़ी ऋद्धि क्यों आदरो।।६।।
(लय : सांभल रे योगी)
कर जोड़ी नै कमला कहै, सांभल कन्त सुजाण। ब्राह्मण जे ऋद्धी परिहरी, ते तो घर मांहे मत आण। सांभल हो राजा! ब्राह्मण छोड़ी ऋद्धि क्यों आदरो।।७।।
ऋद्धि स्यूस्यूं अपणो कोई घणो होसी, राजा रा मोटा छै भाग। वमिये आहार री वांछा कुण करै, कै कुतरा कै काग। सांभल हो राजा! ब्राह्मण छोड़ी ऋद्धि क्यों आदरो।।८।।
वमियो आहार पाछो नर भखै, नहीं प्रशंसवा योग। भग्गु पुरोहित ऋध तजि नीसरयो, थे जाणो छो आसी म्हारे भोग। सांभलं हो राजा! ब्राह्मण छोड़ी ऋद्धि क्यों आदरो।।६।।
संकल्पियोडो पाछो किम लिये, सांभल हो महाराज। दान दियो थे पहिली हाथ सूं ते पूठो लेतां न आवै थाने लाज। सांभल हो राजा! ब्राह्मण छोड़ी ऋद्धि क्यों आदरो।।१०।।
निश्चय तो मरणो राजा इक दिने, छोड़ी ने काम विशेष। बीजो तो जग में शरणो को नहीं, तारै जिनजी रो धर्म एक। सांभल हो राजा! ब्राह्मण छोड़ी ऋद्धि क्यों आदरो।।११।।
सगलै जगत् रो धन भेलो करी, थे घालो भण्डारा रै मांय। तो पिण तृष्णा राजा पापिणी, तृप्त न मनड़ो थाय। सांभल हो राजा! ब्राह्मण छोड़ी ऋद्धि क्यों आदरो।।१२।।
साम्भल तैं इक्षुकार राजा वोलियो. तूं भाखै नीं वचन सम्भाल। का तने राणी झोलो बोलियो, का कोई कीधी मतवाल। सांभल हो राणी! राजा नें करड़ा वचन न बोलिये।।१३।।
नां तो राजाजी झोलो बाजियो, नां कोई कीधी मतवाल। ब्राह्मण रो बमियो धन थे आदरो, बरजण आई हूं भूपाल। सांभल हो राजा! ब्राह्मण छोड़ी ऋद्धि: क्यों आदरो।।१४।।
बलतो राजा राणी ने इम कहै, इसड़ी जो वैरागण थाय। अजूं तो नजरां में आवै नहीं, तूं पण बैठी घर मांय। सांभल हो राणी! राजा ने करड़ा वचन न बोलिये।।१५।।
उतरणवाली तो दीसै नहीं, इसड़ी आई छै मतवाल। हूं तो घर छोड़ी नैं नीसरी, थे पिण छोडो हो भूपाल। सांभल हो राजा! आज्ञा देवो तो संयम आदरूं।।१६।।
रत्न जड़त रो राजा पींजरो, तिण में सुवटो पड़ियो फन्द।। इण रीते हूं थारै राज में, रहि नें नहिं पामूं आनन्द। सांभल हो राजा! आज्ञा देवो तो संयम आदरूं।।१७।।
स्नेह रूपीयो तांतण तोड़ने, आरम्भ धन सूं रहस्यां दूर। विरक्त थई मौनपणे रह्यां, थे पिण होयज्यो शूर। सांभल हो राजा! आज्ञा देवो तो संयम आदरूं।।१८।।
दव तो लागी हो राजा बन मझै, हिरण शशिया वलै मांय। गृद्धपक्षी ज्यूं आमिष देखने, मन माहे हर्षित थाय। सांभल हो राजा! राग द्वेप रा भांगा लग रह्या।।१६।।
मांहो मांहे खेधो नैं ईसको, दशप्राण रहित कीधो काल। दुश्मन तो मन में हर्ष पाम्यो घणो, जाणे ते मांहरो मिटियो शाल। सांभल हो राजा! राग द्वेप रा भांगा लग रह्या।।२०।।
इण दृष्टान्ते लोभी मूर्ख थका, मुरझ रह्या भोग मांय। पेला ने दुखियो देखि चेतै नहीं, लागी राग द्वेष री लाय। सांभल हो राजा! राग द्वेष रा भांगा लग रह्या।।२१।।
मांस री वोटी पंखी री चांच मां, नर पासै पंखी पड़ियो आय आमिष सम भोग छोड़ मैं चारित्र लेस्यां चित्त लाय। साभल हो राजा! संयम थी सुख पामिये।।२२।।
महल पलंगादिक अस्थिर छै, ते पाम्या छै आपणे हाथ। काम भोग में रकत होय रह्या, ते तज होयस्यां नाथ। सांभल हो राजा! संयम थी सुख पामिये।।२३।।
पांच इन्द्रिया रा भोग छोड़ी नै, द्रव्ये भावे हलका थाय। सहज वायु पंखी नी परै, विचरस्यां अपनी दाय! सांभल हो राजा! संयम थी सुख पामिये।।२४।।
गृद्ध पक्षी ज्यों भोग जाणीज्यो, यह काम बधारै संसार। सांप ज्यूं मोर थको डरतो रहै, ज्यूं पाप स्यूस्यूं शंकस्यां इणबार। सांशल हो राजा! संयम थी सुख पामिये।।२५।।
शोक तजी नै सन्तोष सूं, लेस्या संयम भार। ममता तजी नें समता ग्रही, करस्यां उग्रविहार। सांभल हो राजा! संयम थी सुख पामिये।।२६।।
तन धान यौवन कारमो, चञ्चल बीज समान। खिण खिण खूटे आअखो, मूर्ख करै रे गुमान। सांशल हो राजा! संयम थी सुख पामिये।।२७।।
हस्ती ज्यों बन्धन तोड़ नै, आपे वन सुखे जाय। कर्म बन्धन टूटे संयम लियां, सुणो कहूं छूं महाराय। सांभल हो राजा! संयम थी सुख पामिये।।२८।।
इम सुणि ने राजा चेतियो, छोड़के मोटको राज। कायर ने तो तजतां दोहिलो, विप्र सहित सार्या काज। सांभल हो राजा! संयम थी सुख पामिये।।२६।।
मोह न राख्यो परिग्रह छोड़के,, पायो जिनधर्म सुजाण। तपस्या सगला ही आदरी, उत्कृष्ट पराक्रम आण। सांभल हो राजा! संयम थी सुख पामिये।।३०।।
शुद्ध संयम पालै सदा, सुमति गुप्ति दयाल। भमरा नीं परे करै गोचरी, ऋषि टालै दोष बयाल। सांभल हो राजा! संयम थी सुख पामिये।।३१।।
तारण-तरण जहाज छै, भव्य जीवां नै उतारै पार। केवलज्ञान उपायने, सुख पाम्या श्रीकार। सांभल हो राजा! संयम.थी सुख पामिये।।३२।।
मोह निवारी प्राणी समझ नैं।निर्मल भावना भाय। छठ जणा थोड़ा काल में, मुक्ति विराज्या जाय। सांभल हो राजा! संयम थी सुख पामिये।।३३।।
राजा सहित राणी कमलावती, भग्गु पुरोहित जशा नार। पुरोहित भग्गु नां दोय डीकरा, शिव सुख पाम्या सार। सांभल हो राजा! संयम थी सुख पामिये।।३४।।
Roman Transliteration
maharani kamlavati
mahlan men baithi rani kamlavati, jhini to udai marga kheh. jovai tamasho ikshukar nagar no, kautuk upano man men eh. sambhal he dasi! aj nagar men bahdo kim ghano..1..
ka to pradhan sakhi dandiya, ka koi luntya raja ganv ka koi gadyo dhan nisaryo, gada rahya chhai thamo thanv. sambhal he dasi! aj nagar men bahdo kim chhano..2..
nan to pradhan baiji! dandiya, nan koi raja luntya ganv. bhaggu purohit dhan taj nisaryo, rajarai dhan leva ro chav. sambhal he rani! hukma karo kei gada ihan dharan..3..
beta to tinra sanyam liyo, barjyo ghano hi pita mat. te pin charitra leva umahya, bhaggu jasha tin moh lalchat. sambhal he rani! hukma karo kei gada ihan dharan..4..
im sun kamlavati rani im kahai, ihan to kami nahin kay. sambhalne rani matho dhuniyo, raja ri mamta nahin thay. sambhal he dasi! raja nai e bata jugti nahin..5..
mahlan sun rani kamlavati, ai chhai raja re hajur. vachan kahai rajane akara, janai paurush chadhiyo bolai shur. sambhal ho raja! brahman chhodi riddhi kyon adaro..6..
(lay : sambhal re yogi)
kar jodi nai kamla kahai, sambhal kanta sujan. brahman je riddhi parihri, te to ghar manhe mat an. sambhal ho raja! brahman chhodi riddhi kyon adaro..7..
riddhi syusyun apano koi ghano hosi, raja ra mota chhai bhag. vamiye ahar ri vanchha kun karai, kai kutra kai kag. sambhal ho raja! brahman chhodi riddhi kyon adaro..8..
vamiyo ahar pachho nar bhakhai, nahin prashansva yog. bhaggu purohit ridh taji nisaryo, the jano chho asi mhare bhog. sambhalam ho raja! brahman chhodi riddhi kyon adaro..6..
sankalpiyodo pachho kim liye, sambhal ho maharaj. dan diyo the pahili hath sun te putho letan n avai thane laj. sambhal ho raja! brahman chhodi riddhi kyon adaro..10..
nishchay to marno raja ik dine, chhodi ne kam vishesh. bijo to jag men sharno ko nahin, tarai jinji ro Dharm ek. sambhal ho raja! brahman chhodi riddhi kyon adaro..11..
saglai jagat ro dhan bhelo kari, the ghalo bhandara rai many. to pin trishna raja papini, tripta n mando thay. sambhal ho raja! brahman chhodi riddhi kyon adaro..12..
sambhal tain ikshukar raja voliyo. tun bhakhai nin vachan sambhal. ka tane rani jholo boliyo, ka koi kidhi matval. sambhal ho rani! raja nen karda vachan n boliye..13..
nan to rajaji jholo bajiyo, nan koi kidhi matval. brahman ro bamiyo dhan the adaro, barajan ai hun bhupal. sambhal ho raja! brahman chhodi riddhi: kyon adaro..14..
balto raja rani ne im kahai, isadi jo vairagan thay. ajun to najran men avai nahin, tun pan baithi ghar many. sambhal ho rani! raja ne karda vachan n boliye..15..
utaranvali to disai nahin, isadi ai chhai matval. hun to ghar chhodi nain nisri, the pin chhodo ho bhupal. sambhal ho raja! ajna devo to sanyam adarun..16..
ratna jadat ro raja pinjro, tin men suvto padiyo phanda.. in rite hun tharai raj men, rahi nen nahin pamun ananda. sambhal ho raja! ajna devo to sanyam adarun..17..
sneh rupiyo tantan todne, arambha dhan sun rahasyan dur. virakta thai maunapne rahyan, the pin hoyajyo shur. sambhal ho raja! ajna devo to sanyam adarun..18..
dav to lagi ho raja ban majhai, hiran shashiya valai many. griddhapakshi jyun amish dekhne, man mahe harshit thay. sambhal ho raja! rag dvep ra bhanga lag rahya..16..
manho manhe khedho nain isako, dashapran rahit kidho kal. dushman to man men harsha pamyo ghano, jane te manhro mitiyo shal. sambhal ho raja! rag dvep ra bhanga lag rahya..20..
in drishtante lobhi murkha thaka, murajh rahya bhog many. pela ne dukhiyo dekhi chetai nahin, lagi rag dvesh ri lay. sambhal ho raja! rag dvesh ra bhanga lag rahya..21..
mans ri voti pankhi ri chanch man, nar pasai pankhi padiyo ay amish sam bhog chhod main charitra lesyan chitta lay. sabhal ho raja! sanyam thi sukh pamiye..22..
mahal palngadik asthir chhai, te pamya chhai apane hath. kam bhog men rakat hoy rahya, te taj hoyasyan nath. sambhal ho raja! sanyam thi sukh pamiye..23..
panch indriya ra bhog chhodi nai, dravye bhave halka thay. sahaj vayu pankhi ni parai, vicharasyan apani day! sambhal ho raja! sanyam thi sukh pamiye..24..
griddha pakshi jyon bhog janijyo, yah kam badharai sansar. samp jyun mor thako darto rahai, jyun pap syusyun shankasyan inabar. sanshal ho raja! sanyam thi sukh pamiye..25..
shok taji nai santosh sun, lesya sanyam bhar. mamta taji nen samta grahi, karasyan ugravihar. sambhal ho raja! sanyam thi sukh pamiye..26..
tan dhan yauvan karmo, chanchal bij saman. khin khin khute aakho, murkha karai re guman. sanshal ho raja! sanyam thi sukh pamiye..27..
hasti jyon bandhan tod nai, ape van sukhe jay. Karm bandhan tute sanyam liyan, suno kahun chhun maharay. sambhal ho raja! sanyam thi sukh pamiye..28..
im suni ne raja chetiyo, chhodke motko raj. kayar ne to tajtan dohilo, vipra sahit sarya kaj. sambhal ho raja! sanyam thi sukh pamiye..26..
moh n rakhyo parigrah chhodke,, payo jinadharma sujan. tapasya sagla hi adari, utkrishta parakram an. sambhal ho raja! sanyam thi sukh pamiye..30..
shuddha sanyam palai sada, sumti gupti dayal. bhamra nin pare karai gochri, rishi talai dosh bayal. sambhal ho raja! sanyam thi sukh pamiye..31..
taran-taran jahaj chhai, bhavya jivan nai utarai par. kevalajnan upayne, sukh pamya shrikar. sambhal ho raja! sanyam.thi sukh pamiye..32..
moh nivari prani samajh nain.nirmal bhavna bhay. chhath jana thoda kal men, mukti virajya jay. sambhal ho raja! sanyam thi sukh pamiye..33..
raja sahit rani kamlavati, bhaggu purohit jasha nar. purohit bhaggu nan doy dikra, shiv sukh pamya sar. sambhal ho raja! sanyam thi sukh pamiye..34..